determinism - belirlemecilik / gerekircilik / determinizm

fiziksel ya da zihinsel olayların, öncül sebeplerin ya da diğer varlık ve güçlerin gerekli sonuçları olduğunu savunan felsefi görüş. Hem geçmişin hem de geleceğin sabit olmasını gerektiren belirlemeciliğe göre, tüm insan davranışları, biyolojik yapılar ya da süreçler; çevresel koşullar ya da geçmiş deneyimlere ilişkin nedensel öncüllerin sonucudur. Bu öncüller ile sebep oldukları davranışlar arasındaki ilişkiler, doğadaki düzeni tanımlayan yasalar gibidir; nedensel olay oluştuğunda, sonuç olay tam olarak ortaya çıkar. Kişilerin öncül olaylardan ya da koşullardan bağımsız olarak hareket etmeyi seçebileceğini savunan ÖZGÜR İRADE inancı ile çelişir. Özgür iradeyi savunanlar genelde, özgür irade ve sorumluluğun belirlemecilikle uyumlu olduğunu iddia eden YUMUŞAK BELİRLEMECİLİK’i benimser. DAVRANIŞÇILIK gibi ekollerde ise özgür iradenin bir sanrı olduğu iddia edilir; bu gibi yaklaşımlarda katı belirlemecilik savunulur. bakınız: nedensellik, sayıltı karşılaştırınız: belirlenemezcilik