phenomenon - fenomen / görüngü

1.Yunan felsefesinde, özellikle Platon'un (yaklaşık olarak M.Ö 427-347) felsefesinde, yalnızca akıl yürütme yoluyla bilinebilen deney-üstü gerçeklerin aksine, fenomenler, deneyim dünyasını oluşturan duyumsanabilir şeylerdir. 2. Alman filozof Immanuel Kant (1724-1804) duyulara hitap eden ve insan anlayışı kategorilerince yorumlanan şeyleri ifade etmek için “phenomena” terimini kullanmıştır. Kant'a göre, fenomenlere ait bilgiler insanların idrak edebildiği bilgilerdir. "Noumena" ya da şeylerin bilgileri ise insan deneyimi ve aklının ötesindedir. 3. gözlemlenebilir olan, fiziksel nitelikteki evren olayı; fenomen. İngilizce “phenomenon” terimi için Türkçede iki terim vardır. Olay (Osmanlıca vaka) somuttur, belli bir zamanda başlar ve belli bir zamanda da biter, tektir (örn., episod). Olgu (Osmanlıca vakıa) soyuttur, süresizdir, aynı türdeki olayların bütününü temsil eden genelleştirilmiş kavramdır. Halbuki dilimizde “olgu” terimi vakayı (case) ifade etmekte; fenomene de “olay” denebilmektedir. (Yapılan açıklamaya göre, vakanın doğru karşılığı “olay” olmalıydı.) Ulusal alan yazınındaki bu kavram kargaşasına düşmemek adına, TRANSKRİPSİYON ile yapılan TÜRKÇELEŞTİRİM’de “phenomenon” terimi “fenomen” olarak “case” terimi de “vaka” olarak kullanılmıştır.